Miejsko-Powiatowa Biblioteka Publiczna im. Bolesława Prusa w Zgierzu

Miejsko-Powiatowa Biblioteka Publiczna im. Bolesława Prusa w Zgierzu należy do najstarszych działających bibliotek publicznych w województwie łódzkim. Jej początki sięgają 1913 roku, kiedy Zgierskie Towarzystwo Szerzenia Wiedzy im. Bolesława Prusa powołało społeczną bibliotekę miejską. Księgozbiór tworzono wówczas z darów mieszkańców i zakupów finansowanych ze składek członków Towarzystwa. Już od początku placówka była związana z patronem, którego nazwisko zachowała mimo późniejszych zmian organizacyjnych.

W 1922 roku biblioteka została przekazana miastu i zaczęła funkcjonować jako Miejska Biblioteka Publiczna im. Bolesława Prusa. Okres II wojny światowej przerwał jej działalność – w 1939 roku placówka przestała istnieć w dotychczasowej formie. Po zakończeniu wojny została reaktywowana w 1946 roku jako Publiczna Biblioteka Miejska im. Bolesława Prusa. Pierwszą kierowniczką odbudowywanej po wojnie książnicy była Walentyna Gazewska. Kolejne dekady przyniosły rozbudowę zbiorów i tworzenie sieci placówek w różnych częściach Zgierza.

W 1962 roku wyodrębniono Oddział dla Dzieci, a w 1966 roku powstała pierwsza filia biblioteczna. W następnych latach sieć była sukcesywnie rozwijana i dostosowywana do zmian urbanistycznych oraz potrzeb mieszkańców. W 1972 roku Bibliotece przekazano zabytkowy budynek przy ul. Łódzkiej 5, który do dziś pełni funkcję Biblioteki Głównej. Obiekt jest jednym z charakterystycznych przykładów zgierskiej architektury historycznej i został z czasem poddany pracom remontowym oraz termomodernizacji.

Ważna zmiana nastąpiła pod koniec 2001 roku, kiedy zgierskiej bibliotece powierzono zadania biblioteki powiatowej dla powiatu zgierskiego. Od tego czasu instytucja działa pod obecną nazwą Miejsko-Powiatowej Biblioteki Publicznej im. Bolesława Prusa. Funkcja powiatowa oznacza nie tylko obsługę własnych czytelników, lecz także wspieranie merytoryczne bibliotek publicznych działających na terenie powiatu, pomoc w rozwijaniu ich oferty oraz współpracę przy przedsięwzięciach czytelniczych i edukacyjnych.

Współczesna sieć obejmuje Bibliotekę Główną przy ul. Łódzkiej 5 oraz filie działające m.in. przy ul. Lechonia, Długiej, Dubois, Fijałkowskiego i Staffa. Dzięki temu dostęp do książek i wydarzeń nie ogranicza się do ścisłego centrum Zgierza. Poszczególne placówki mają własne godziny pracy i profile działalności dostosowane do lokalnych społeczności. Biblioteka Główna jest podstawowym punktem kontaktowym instytucji i prowadzi najpełniejszą ofertę dla mieszkańców.

Zbiory Biblioteki obejmują literaturę piękną, popularnonaukową, książki dla dzieci i młodzieży, czasopisma oraz materiały specjalne. Istotną część pracy stanowi dokumentowanie lokalnego dziedzictwa. Biblioteka gromadzi publikacje dotyczące Zgierza i powiatu zgierskiego, a od 2009 roku systematycznie wydaje „Bibliografię Zgierza i Powiatu Zgierskiego”. To ważne źródło dla mieszkańców, regionalistów, uczniów, studentów i badaczy szukających materiałów dotyczących historii, życia społecznego, kultury, gospodarki i przemian lokalnych.

Instytucja rozwijała również cyfrową obsługę czytelników. Pierwsze katalogi komputerowe zaczęto tworzyć już w połowie lat 90., a w kolejnych latach powstała sieć komputerowa i stałe połączenie z Internetem. W 2006 roku Biblioteka Główna uruchomiła automatyczną wypożyczalnię, a katalogi zbiorów wszystkich placówek zostały udostępnione online. Obecnie czytelnicy mogą korzystać z katalogów elektronicznych oraz usług pozwalających szybciej wyszukiwać interesujące publikacje.

Biblioteka prowadzi szeroką działalność kulturalną i edukacyjną. Organizuje spotkania autorskie, prelekcje, wystawy, konkursy, zajęcia literacko-plastyczne, warsztaty, lekcje biblioteczne i akcje promujące czytelnictwo. Od 2007 roku działa przy niej Dyskusyjny Klub Książki. Instytucja regularnie uczestniczy też w Narodowym Czytaniu oraz przygotowuje programy wakacyjne i wydarzenia dla dzieci, młodzieży, dorosłych i seniorów. We wrześniu 2026 roku biblioteka ponownie współorganizuje zgierską odsłonę Narodowego Czytania.

Znaczenie zgierskiej książnicy zostało wielokrotnie docenione. W 2013 roku, podczas obchodów stulecia działalności, Biblioteka otrzymała tytuł „Zasłużony dla Miasta Zgierza”, medal Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich „Bibliotheca Magna – Perennisque” oraz Nagrodę Okolicznościową Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W 2019 roku została uhonorowana Medalem „Pro Patria” za działalność edukacyjną i kultywowanie pamięci o walce o niepodległość Polski.

Biblioteka Główna przy ul. Łódzkiej 5 pracuje obecnie od poniedziałku do środy w godzinach 9:00–18:00, w czwartek 11:00–18:00 i w piątek 9:00–17:00. W sezonowych okresach działalności dostępne są także sobotnie dyżury 10:00–14:00. Poszczególne filie mają odrębne harmonogramy, dlatego przed wizytą w konkretnej placówce warto sprawdzić aktualne godziny na oficjalnej stronie.

Dla Zgierza Miejsko-Powiatowa Biblioteka Publiczna im. Bolesława Prusa jest instytucją o znaczeniu historycznym i współczesnym zarazem. Jej ponadstuletnia historia pokazuje ciągłość lokalnego życia kulturalnego od społecznej inicjatywy z 1913 roku, przez odbudowę po wojnie, rozwój sieci filii i komputeryzację, aż po współczesne zadania powiatowe. Biblioteka pozostaje miejscem dostępu do wiedzy, pamięci regionalnej i kultury, a jej działalność obejmuje zarówno codzienne wypożyczanie książek, jak i dokumentowanie historii miasta oraz organizację wydarzeń dla mieszkańców całego powiatu zgierskiego.