PGE Energia Ciepła S.A. – Oddział Elektrociepłownia w Zgierzu

PGE Energia Ciepła S.A. – Oddział Elektrociepłownia w Zgierzu jest jednym z najważniejszych elementów infrastruktury energetycznej miasta. Zakład przy ul. Energetyków 9 wytwarza ciepło i energię elektryczną, a jednocześnie zarządza zgierskim systemem dystrybucji ciepła. Jego znaczenie wykracza więc poza samą działalność przemysłową – elektrociepłownia jest związana z codziennym funkcjonowaniem budynków mieszkalnych, obiektów publicznych, przedsiębiorstw i terenów przemysłowych korzystających z miejskiego systemu ciepłowniczego.

Historia energetyki w tej części Zgierza jest bezpośrednio związana z rozwojem potężnego niegdyś kompleksu przemysłowego „Boruta”. Elektrociepłownia była pierwotnie zapleczem energetycznym Zakładów Przemysłu Barwników „Boruta”, jednego z przedsiębiorstw, które przez dziesięciolecia kształtowały przemysłowy charakter miasta. Produkcja chemiczna wymagała dużych ilości energii elektrycznej, pary technologicznej i ciepła, dlatego własne źródła energetyczne stanowiły ważną część infrastruktury zakładowej. Z czasem ich rola przestała ograniczać się do obsługi fabryki i coraz silniej łączyła się z miejskim systemem zaopatrzenia Zgierza w ciepło.

Po przemianach gospodarczych lat dziewięćdziesiątych i rozpadzie dawnych struktur „Boruty” energetyczna część kompleksu zaczęła funkcjonować samodzielnie. Od 1998 roku działała jako Energetyka Boruta Sp. z o.o., utworzona na bazie elektrociepłowni przemysłowej należącej wcześniej do Zakładów Przemysłu Barwników „Boruta”. Firma produkowała energię elektryczną oraz ciepło w postaci gorącej wody i pary technologicznej. Obsługiwała zarówno miejskich odbiorców ciepła, jak i przedsiębiorstwa działające na terenach dawnego kompleksu przemysłowego, które w kolejnych latach zostały włączone do Parku Przemysłowego Boruta Zgierz.

Kolejny etap historii zakładu wiązał się z konsolidacją polskiej energetyki. Energetyka Boruta znalazła się w Grupie PGE, a w 2010 roku została objęta procesem łączenia przedsiębiorstw energetyki konwencjonalnej. Zgierska elektrociepłownia funkcjonowała następnie jako oddział PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna, a po reorganizacji aktywów ciepłowniczych znalazła się w strukturze PGE Energia Ciepła. Zmieniały się nazwy spółek i organizacja właścicielska, ale zakład przy ul. Energetyków zachował swoją podstawową rolę: produkcję energii oraz zapewnienie ciepła dla Zgierza.

Równie długa jest historia samej miejskiej infrastruktury ciepłowniczej. Najstarsze elementy centralnej magistrali powstawały jeszcze w latach siedemdziesiątych XX wieku. System rozwijano przede wszystkim w kierunku dużych osiedli mieszkaniowych, w tym osiedli 650-lecia i Kurak, a później stopniowo obejmowano nim kolejnych odbiorców. Wraz z rozwojem miasta sieć wymagała przebudowy: stare odcinki kanałowe, węzły cieplne oraz układ magistralny były sukcesywnie wymieniane i modernizowane.

Duży program takich prac przeprowadzono w drugiej połowie poprzedniej dekady. W ramach inwestycji współfinansowanych ze środków krajowych i europejskich wymieniano wyeksploatowane sieci kanałowe na nowe przewody preizolowane, modernizowano centralną magistralę oraz zastępowano stare węzły zmieszania pompowego nowoczesnymi węzłami wymiennikowymi wyposażonymi w automatykę. Ważnym etapem było również domknięcie wschodniego pierścienia sieci. Dzięki zmianie układu ciepło może być kierowane do poszczególnych części miasta z różnych stron, co zwiększa możliwości reagowania w przypadku awarii lub prac prowadzonych na jednym z odcinków.

Rozbudowa sieci oznaczała również przyłączanie obiektów mających istotne znaczenie dla funkcjonowania Zgierza. W 2019 roku elektrociepłownia zakończyła między innymi budowę nowego przyłącza do Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Zgierzu. Do systemu włączano również budynki wielorodzinne i obiekty usługowo-handlowe, a sieć rozwijano w ścisłym centrum miasta. Część tych inwestycji była związana z ograniczaniem tzw. niskiej emisji – przyłączenie budynku do systemu ciepłowniczego może zastępować lokalne źródła spalające paliwo bezpośrednio w poszczególnych nieruchomościach.

Współczesna działalność oddziału obejmuje nie tylko wytwarzanie, ale również przesył i dystrybucję ciepła. Elektrociepłownia jest właścicielem i operatorem źródła EC Zgierz, a odbiorcy korzystają z ciepła dostarczanego poprzez wodną sieć ciepłowniczą i różne typy węzłów. Dla mieszkańców oznacza to przede wszystkim ogrzewanie budynków i przygotowanie ciepłej wody, natomiast dla wspólnot mieszkaniowych, zarządców nieruchomości, przedsiębiorstw oraz inwestorów oddział pozostaje partnerem w sprawach związanych z przyłączeniami, warunkami dostaw i funkcjonowaniem sieci.

Zgierz stał się również miejscem testowania nowych rozwiązań w dystrybucji ciepła. Od 2024 roku w mieście funkcjonuje hybrydowy węzeł cieplny, w którym tradycyjne zasilanie z miejskiej sieci połączono z pompą ciepła oraz lokalnym magazynem energii cieplnej. Takie rozwiązanie pozwala korzystać z więcej niż jednego źródła ciepła i jest przykładem zmian zachodzących obecnie w ciepłownictwie – obok dużych jednostek wytwórczych coraz większą rolę mogą pełnić lokalne urządzenia elektryczne, odnawialne źródła energii i magazynowanie energii.

Oddział Elektrociepłownia w Zgierzu łączy więc kilka różnych etapów gospodarczej historii miasta. Jego początki są związane z przemysłową „Borutą”, późniejszy rozwój z budową miejskiego systemu ciepłowniczego i wielkimi osiedlami mieszkaniowymi, a współczesność z Grupą PGE, modernizacją sieci i poszukiwaniem nowych technologii produkcji oraz dystrybucji ciepła. Dawne zakładowe zaplecze energetyczne przekształciło się w element infrastruktury obsługującej znaczną część miasta. Z tego powodu elektrociepłownia przy ul. Energetyków 9 pozostaje jednym z ważniejszych przedsiębiorstw infrastrukturalnych Zgierza i istotną częścią jego przemysłowego dziedzictwa.