Muzeum Walewskich w Tubądzinie

Muzeum Walewskich w Tubądzinie mieści się w zabytkowym dworze wzniesionym w drugiej połowie XVIII wieku z inicjatywy Macieja Zbijewskiego herbu Rola. Rezydencja, związana z historią ziemiaństwa ziemi sieradzkiej, w 1891 roku wraz z majątkiem przeszła w ręce Kazimierza Stanisława Walewskiego. Nowy właściciel był pasjonatem genealogii, heraldyki i historii regionu. Przez niemal pół wieku gromadził archiwalia rodzinne, starodruki, dzieła sztuki, pamiątki po Walewskich oraz materiały archeologiczne, tworząc w Tubądzinie prywatne muzeum rodzinne.

Druga wojna światowa przerwała rozwój kolekcji. Dwór został zajęty, a znaczna część zgromadzonych zbiorów uległa rozproszeniu lub zniszczeniu. Po wojnie majątek objęła reforma rolna, a pomieszczenia dworu wykorzystywano jako mieszkania. Z czasem budynek zaczął niszczeć. W latach 70. XX wieku rozpoczęto działania zmierzające do jego uratowania i przeznaczenia na cele muzealne. Wieloletnia renowacja zakończyła się w 1984 roku, a 25 października otwarto tu Muzeum Wnętrz Dworskich jako oddział Muzeum Okręgowego w Sieradzu. Od 29 czerwca 1999 roku placówka działa pod nazwą Muzeum Walewskich w Tubądzinie.

Dzisiejsza ekspozycja odtwarza charakter wnętrz ziemiańskiej siedziby z przełomu XIX i XX wieku. W sześciu salach na piętrze i dwóch na parterze prezentowane są meble, szkło, porcelana, fajans, srebra, starodruki oraz malarstwo. Szczególne miejsce zajmuje kolekcja portretów przedstawicieli rodu Walewskich z XVII–XX wieku, należąca do najcenniejszych zespołów tego typu w zbiorach sieradzkiego muzeum. Część eksponatów i archiwaliów wiąże się bezpośrednio z działalnością Kazimierza Walewskiego i przedwojenną historią dworu.

Integralną częścią zespołu jest ponad trzyhektarowy park z historycznym drzewostanem oraz oficyną dworską. Zachodnia część parku została poddana rewitalizacji w latach 1986–1988, a teren przez lata pełnił nie tylko funkcję otoczenia muzeum, lecz także przestrzeni wydarzeń kulturalnych. W parku organizowane są koncerty i spotkania plenerowe, w tym wydarzenia związane z festiwalem „Kolory Polski”. W 2016 roku drzewostan został poważnie uszkodzony przez trąbę powietrzną, po której konieczne były prace porządkowe i odtworzeniowe.

Muzeum prowadzi także działalność edukacyjną i popularyzatorską. Organizuje lekcje i warsztaty poświęcone życiu w dawnym dworze, kulturze ziemiańskiej oraz historii rodu Walewskich i ziemi sieradzkiej. Udostępnia materiały osobom prowadzącym kwerendy i korzystającym z muzealnych zbiorów. Jako samodzielna lokalizacja w strukturze Muzeum Okręgowego w Sieradzu łączy funkcję zabytkowej rezydencji, muzeum wnętrz i miejsca zachowującego pamięć o ziemiańskim dziedzictwie zachodniej części województwa łódzkiego.