Dworzec kolejowy Koluszki

Dworzec kolejowy Koluszki obsługuje stację, która odegrała wyjątkową rolę w rozwoju miasta i całego układu transportowego centralnej Polski. Kolej pojawiła się w pobliżu Koluszek w 1846 roku wraz z linią Warszawsko-Wiedeńską. Przełom nastąpił w latach 60. XIX wieku, gdy zdecydowano o budowie połączenia kolejowego z rozwijającą się przemysłową Łodzią. W 1866 roku uruchomienie Drogi Żelaznej Fabryczno-Łódzkiej uczyniło Koluszki pierwszym węzłem kolejowym w Królestwie Polskim. Od tej chwili miejscowość szybko zmieniała charakter, a stacja stała się jednym z głównych punktów obsługi ruchu pasażerskiego i towarowego związanego z Łodzią.

Znaczenie węzła jeszcze wzrosło pod koniec XIX wieku. W 1885 roku do Koluszek dotarła odnoga Kolei Iwangorodzko-Dąbrowskiej w kierunku Skarżyska-Kamiennej. Stacja łączyła wówczas kilka ważnych kierunków kolejowych i przez lata była jednym z symboli miasta. Pierwszy budynek dworcowy powstał w 1865 roku według projektu Adolfa Schimmelpfenniga i był później rozbudowywany. W czasie I wojny światowej zabudowania kolejowe zostały poważnie zniszczone, a w kolejnych dekadach dworzec wielokrotnie zmieniał swoją formę. Kolej pozostała jednak podstawowym czynnikiem rozwoju Koluszek, wpływając na zatrudnienie, urbanizację i powstanie lokalnego zaplecza przemysłowego oraz usługowego.

Współczesna stacja nadal pełni rolę ważnego węzła pasażerskiego. Według danych przywołanych przez PKP S.A. w 2023 roku korzystało z niej średnio około 4900 pasażerów na dobę, a zatrzymywało się tutaj około 170 pociągów dziennie. Stacja zapewnia połączenia m.in. w kierunku Łodzi, Warszawy, Piotrkowa Trybunalskiego, Tomaszowa Mazowieckiego i dalszych części kraju. Infrastruktura peronowa i kolejowa pozostaje związana z PKP Polskimi Liniami Kolejowymi, natomiast za zarządzanie dworcami kolejowymi odpowiada PKP S.A.

W styczniu 2025 roku pasażerom udostępniono nowy budynek dworca, zlokalizowany przy głównym wejściu na stację od strony ul. 3 Maja, bliżej przejścia podziemnego prowadzącego na perony. Inwestorem były Polskie Koleje Państwowe S.A., a koszt realizacji wyniósł około 12 mln zł. Budynek zaprojektowano jako obiekt energooszczędny i niskoemisyjny, wyposażony w systemy monitoringu, kontroli dostępu i inteligentnego zarządzania. Przestrzeń oraz najbliższe otoczenie dostosowano do potrzeb osób z niepełnosprawnościami i osób o ograniczonej mobilności. Przy dworcu powstały także miejsca parkingowe, infrastruktura rowerowa i bezpośrednie dojście do przejścia podziemnego.

Stacja Koluszki jest przykładem infrastruktury, której znaczenie wykracza poza samą obsługę podróżnych. To właśnie rozwój kolei przesądził o awansie Koluszek z niewielkiej osady do ważnego miasta kolejowego. Historyczne linie zbiegające się w tym miejscu, wielopokoleniowe tradycje kolejarzy i współczesna skala ruchu sprawiają, że dworzec pozostaje jednym z najbardziej charakterystycznych obiektów transportowych województwa łódzkiego. Otwarcie nowego budynku w 2025 roku rozpoczęło kolejny etap historii stacji, która od niemal dwóch stuleci pozostaje jednym z głównych elementów tożsamości Koluszek.