COS OPO Spała – Centralny Ośrodek Sportu

Centralny Ośrodek Sportu – Ośrodek Przygotowań Olimpijskich w Spale należy do najważniejszych miejsc treningowych w historii polskiego sportu. Kompleks przy al. Prezydenta Ignacego Mościckiego 6 jest dziś wielosportową bazą dla reprezentacji narodowych, klubów i zawodników przygotowujących się do najważniejszych imprez, ale jego początki są znacznie starsze niż współczesny Centralny Ośrodek Sportu. Sportowa historia tej lokalizacji zaczęła się jeszcze w okresie międzywojennym i przez niemal sto lat rozwijała się równolegle z dziejami polskiej lekkoatletyki i sportu olimpijskiego.

Pierwszą dużą inwestycją sportową w Spale był stadion wybudowany w 1928 roku z inicjatywy prezydenta Ignacego Mościckiego. Obiekt powstał z myślą o ogólnopolskich dożynkach i jak na swoje czasy miał imponującą skalę: bieżnię o obwodzie około 460 metrów oraz trybuny mogące pomieścić ponad 10 tysięcy widzów. W 1935 roku, przy okazji Światowego Zlotu Harcerzy w Spale, stadion rozbudowano o sektory rzutów i skoków, dzięki czemu zaczął pełnić funkcję obiektu lekkoatletycznego. W tym samym okresie powstała również drewniana hala widowiskowa.

II wojna światowa doprowadziła do zniszczenia lub dewastacji znacznej części przedwojennej infrastruktury. Po wojnie Spała szybko wróciła jednak na sportową mapę kraju. W 1954 roku zorganizowano tu pierwszy duży obóz treningowy lekkoatletów, a w 1955 roku ośrodkowi powierzono rolę centrum przygotowań polskiej reprezentacji lekkoatletycznej do igrzysk olimpijskich w Melbourne. Efektem tych przygotowań były m.in. złoty medal Elżbiety Krzesińskiej w skoku w dal i srebrny medal Janusza Sidły w rzucie oszczepem. W następnych dekadach Spała stała się miejscem regularnych zgrupowań czołowych polskich zawodników.

Przed igrzyskami w Rzymie w 1960 roku rozbudowano i zmodernizowano stadion, tworząc pełnowymiarową bieżnię 400-metrową oraz sektory do konkurencji technicznych. W 1962 roku ośrodek otrzymał trzy pawilony mieszkalne, saunę, jadłodajnię, magazyn sportowy i gabinety lekarskie. Kolejnym przełomem był rok 1971, kiedy oddano halę do treningu lekkoatletycznego ze 120-metrową bieżnią. Dwa lata później zastosowano w niej nawierzchnię tartanową. W 1976 roku powstał drugi stadion treningowy, a pod koniec lat 70. rozbudowano zaplecze noclegowe.

W latach 80. infrastruktura rozwijała się jeszcze szybciej. Powstał nowy budynek administracyjny, stołówka, internat „Junior” oraz rozbudowane zaplecze techniczne. W 1988 roku oddano największą wówczas w Polsce halę lekkoatletyczną o powierzchni ponad 5000 m², wyposażoną w 200-metrową bieżnię okrężną, bieżnię prostą, skocznie i sektory do konkurencji technicznych. Hala przez wiele lat była jednym z najważniejszych krajowych miejsc treningów i zawodów halowych, a w latach 90. i na początku XXI wieku gościła liczne mistrzostwa Polski.

Od początku lat 90. Spała stopniowo przekształcała się z ośrodka kojarzonego głównie z lekkoatletyką w bazę wielosportową. W 1991 roku otwarto krytą pływalnię o długości 25 metrów z zapleczem odnowy biologicznej. W kolejnych latach powstały korty tenisowe i boiska do siatkówki plażowej, a w 1999 roku rozbudowano internat „Olimpijczyk” i oddano dwupoziomową halę wielofunkcyjną z boiskami do gier zespołowych, siłowniami, przestrzenią do pięcioboju nowoczesnego i planszami szermierczymi. Rok później w kompleksie ulokowano centrum rehabilitacji wraz z krioterapią.

Dziś baza sportowa COS OPO Spała obejmuje m.in. stadion lekkoatletyczny, halę lekkoatletyczną, halę wielofunkcyjną, pływalnię, sale siłowe, boiska piłkarskie i do siatkówki plażowej, przestrzenie do sportów walki, szermierki i podnoszenia ciężarów oraz zaplecze rehabilitacyjne. Ośrodek posiada również nowoczesną halę do całorocznego treningu sportów plażowych. Zaplecze uzupełniają internaty, gastronomia, sale konferencyjne i usługi odnowy biologicznej, dzięki czemu można tu prowadzić kilkudniowe i wielotygodniowe zgrupowania bez konieczności korzystania z zewnętrznej infrastruktury.

Spała jest szczególnie mocno związana z lekkoatletyką. Na tutejszych obiektach przygotowywali się kolejni mistrzowie olimpijscy i medaliści, w tym Irena Szewińska, Władysław Komar, Tadeusz Ślusarski, Jacek Wszoła oraz sportowcy późniejszych generacji. Ośrodek pełnił również istotną rolę w szkoleniu młodzieży. W internacie „Olimpijczyk” działa Szkoła Mistrzostwa Sportowego, szczególnie znana z kształcenia siatkarzy. Z systemem szkolenia w Spale związani byli m.in. późniejsi reprezentanci Polski i medaliści najważniejszych imprez międzynarodowych.

Rok 2026 przyniósł ważne inwestycje w dalszy rozwój ośrodka. W lipcu zakończono modernizację stadionu lekkoatletycznego o wartości ponad 14 mln zł. Wymieniono nawierzchnię sportową, dostosowano urządzenia do aktualnych wymogów World Athletics, zbudowano dodatkową rzutnię oraz zmodernizowano infrastrukturę i wyposażenie. Zastosowano przy tym dwa rodzaje nawierzchni – startową i treningową – aby umożliwić zawodnikom dobór parametrów pod różne etapy przygotowań. Inwestycja została w dużej części dofinansowana z Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej.

Równolegle rozpoczęto gruntowną modernizację internatu „Olimpijczyk”. Umowę na przebudowę podpisano w czerwcu 2026 roku, a wartość przedsięwzięcia przekracza 26 mln zł. Obiekt od lat służy zarówno sportowcom przebywającym na zgrupowaniach, jak i uczniom Szkoły Mistrzostwa Sportowego. Modernizacja ma poprawić standard zakwaterowania, efektywność energetyczną oraz warunki edukacji i codziennego funkcjonowania młodych zawodników. Jest to jedna z największych inwestycji w spalskim OPO w ostatnich latach.

Ośrodek nie jest dostępny wyłącznie dla kadr narodowych. Część infrastruktury i usług można rezerwować także na potrzeby klubów sportowych, grup zorganizowanych, konferencji, pobytów rehabilitacyjnych i aktywnego wypoczynku. Poszczególne obiekty mają własne harmonogramy – hala lekkoatletyczna i wielofunkcyjna pracują standardowo w godzinach 8:00–20:00, kasa pływalni do 19:30, a dział odnowy biologicznej i rehabilitacji do 20:00. Dostępność obiektów może jednak zmieniać się w zależności od zgrupowań reprezentacji i rezerwacji.

Znaczenie COS OPO Spała dla województwa łódzkiego wykracza daleko poza lokalną rekreację. To infrastruktura o randze krajowej, wykorzystywana do przygotowań reprezentacji Polski i zawodników walczących o medale olimpijskie, mistrzostw świata i Europy. Jednocześnie ośrodek jest jednym z elementów historycznej tożsamości Spały – miejscowości kojarzonej z przedwojenną rezydencją prezydencką, lasami spalskimi i sportem. Ciągłość od stadionu z 1928 roku po współczesne inwestycje sprawia, że jest to jeden z najważniejszych strategicznych obiektów sportowych w całym regionie łódzkim.