Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna im. Stefana Żeromskiego w Kutnie

Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna im. Stefana Żeromskiego w Kutnie jest jedną z najstarszych działających instytucji kultury w mieście. Jej historia sięga 1931 roku, kiedy Starostwo Powiatowe w Kutnie powołało Bibliotekę Sejmikową przy ul. Kilińskiego 3. Pierwszy księgozbiór liczył około 3000 tomów w językach polskim, francuskim, niemieckim i angielskim, przekazanych m.in. przez hr. Jana Moszyńskiego i Stanisława Dangla. W 2026 roku biblioteka obchodzi 95-lecie tej tradycji.

Działalność placówki została przerwana we wrześniu 1939 roku. Po zajęciu Kutna przez wojska niemieckie bibliotekę zamknięto, a księgozbiór skonfiskowano. Instytucję ponownie uruchomiono po zakończeniu wojny w 1945 roku. W 1948 roku powstała Miejska Biblioteka Publiczna z siedzibą przy ul. Sienkiewicza 2, a w 1955 roku połączono ją z biblioteką powiatową. W połowie lat 50. księgozbiór liczył ponad 5600 tomów, a z placówki korzystały setki zarejestrowanych czytelników.

Wraz z rozwojem czytelnictwa rosły potrzeby lokalowe. W 1968 roku oddano do użytku nowy gmach przy ul. Wojska Polskiego 5, który do dziś pozostaje główną siedzibą biblioteki. Placówce nadano wtedy imię Stefana Żeromskiego. Budynek stał się ważnym miejscem życia kulturalnego Kutna: organizowano tu spotkania autorskie, wystawy, wieczory poetyckie, koncerty, sesje popularnonaukowe i wykłady. Biblioteka rozwijała współpracę m.in. z Uniwersytetem Łódzkim oraz lokalnymi środowiskami twórczymi.

W kolejnych dekadach instytucja coraz mocniej rozwijała funkcję regionalną. Wyodrębniono zbiory poświęcone Kutnu i powiatowi kutnowskiemu, rozpoczęto tworzenie bibliografii regionalnej i digitalizację informacji o lokalnej historii. Od 1999 roku biblioteka opracowuje „Bibliografię Powiatu Kutnowskiego”. W jej zbiorach znajdują się także kolekcje związane z ważnymi postaciami regionu, w tym z pisarzem Szalomem Aszem, poetą Arturem Fryzem i dawnymi darczyńcami biblioteki. Placówka gromadzi ponadto czasopisma lokalne, dokumenty życia społecznego i materiały dotyczące mieszkańców Kutna uczestniczących w wydarzeniach historycznych.

Współczesna biblioteka jest znacznie szerszą instytucją niż tradycyjna wypożyczalnia książek. W siedzibie przy ul. Wojska Polskiego 5 działają wypożyczalnia dla dorosłych, oddział dla dzieci i młodzieży, czytelnia, Dział Zbiorów Regionalnych oraz Dział Zbiorów Audiowizualnych. Użytkownicy mogą wypożyczać książki, audiobooki, filmy, płyty muzyczne, czytaki i gry planszowe. Część zbiorów i usług jest dostępna także dla osób z niepełnosprawnościami, w tym poprzez materiały z audiodeskrypcją.

Placówka prowadzi rozbudowaną działalność edukacyjną i kulturalną. Organizuje spotkania z pisarzami, poetami, reporterami i artystami, kluby dyskusyjne, pokazy filmowe, zajęcia dla dzieci i młodzieży, warsztaty, konkursy oraz wydarzenia plenerowe. W 2026 roku jubileusz 95-lecia został włączony do programu wydarzeń bibliotecznych, a w kalendarzu znalazły się m.in. spotkania z Marcinem Świetlickim, Mariuszem Szczygłem i Tomkiem Lipińskim, konkursy regionalne, projekcje filmowe oraz kolejne edycje cyklicznych inicjatyw.

Biblioteka pełni jednocześnie zadania miejskie i powiatowe. Jej działalność obejmuje mieszkańców Kutna oraz całego powiatu kutnowskiego, a statutowo współpracuje z bibliotekami gminnymi w regionie. Główna siedziba przy Wojska Polskiego 5 pozostaje miejscem codziennego dostępu do książek i informacji, ale również centrum popularyzacji historii lokalnej, literatury i kultury. Ciągłość działalności od 1931 roku, rozbudowane zbiory regionalne i aktywny program wydarzeń sprawiają, że biblioteka jest jednym z ważniejszych punktów infrastruktury kulturalnej Kutna.