Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w Bełchatowie

Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w Bełchatowie jest jednym z najważniejszych przedsiębiorstw infrastrukturalnych miasta. Spółka odpowiada za przesył i dystrybucję ciepła systemowego do mieszkańców, instytucji, obiektów publicznych i przedsiębiorstw działających na terenie Bełchatowa. Według informacji publikowanych przez PEC z miejskiego systemu korzysta zdecydowana większość gospodarstw domowych, dlatego sprawność sieci i węzłów cieplnych ma bezpośrednie znaczenie dla codziennego funkcjonowania miasta.

Historia bełchatowskiego ciepłownictwa systemowego rozpoczęła się w połowie lat siedemdziesiątych XX wieku. W 1974 roku utworzono Powiatowe Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, a w 1976 roku uruchomiono pierwszy kocioł w Miejskiej Ciepłowni opalanej węglem kamiennym. Ten moment spółka wskazuje jako początek zorganizowanego ciepłownictwa w Bełchatowie. Rozwój systemu był ściśle związany z gwałtownym wzrostem miasta w okresie budowy kopalni i elektrowni oraz z powstawaniem nowych osiedli mieszkaniowych dla tysięcy pracowników kompleksu górniczo-energetycznego.

W kolejnych latach infrastruktura była rozbudowywana wraz z rozwojem Bełchatowa. W 1988 roku na bazie Zakładu Gospodarki Cieplnej utworzono Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej. Rok później uruchomiono siódmy i ostatni kocioł Ciepłowni Miejskiej, a moc zainstalowana źródła osiągnęła 160 MWt. Był to okres, w którym lokalne ciepłownictwo musiało nadążać za szybko rosnącą zabudową mieszkaniową i rozbudową obiektów miejskich.

Po zmianach ustrojowych przedsiębiorstwo zostało przekształcone. W 1991 roku powołano Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w Bełchatowie. W latach dziewięćdziesiątych powstało również połączenie cieplne pomiędzy Elektrownią Bełchatów a miastem. Wybudowana magistrala o długości około 12 kilometrów umożliwiła wykorzystanie ciepła wytwarzanego w skojarzeniu z produkcją energii elektrycznej. Infrastrukturą tą zarządzała początkowo spółka „Ciepłociąg”.

Rok 1998 był jednym z najważniejszych momentów w historii przedsiębiorstwa. Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej połączono ze spółką „Ciepłociąg”, a do struktury właścicielskiej wszedł ówczesny państwowy zakład Elektrownia Bełchatów. W wyniku tych zmian powstało Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w Bełchatowie w obecnej formule organizacyjnej. W tym samym roku uruchomiono także dodatkowe źródło ciepła związane ze spalarnią odpadów medycznych, które do dziś ma jednak znaczenie uzupełniające wobec głównego źródła.

Zmiana sposobu zasilania miasta stopniowo zmniejszała znaczenie dawnej Ciepłowni Miejskiej. Od kwietnia 2001 roku została ona wyłączona z systemu ciepłowniczego. Obecnie podstawowym źródłem ciepła dla Bełchatowa jest PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. Oddział Elektrownia Bełchatów. Energia cieplna trafia z kompleksu energetycznego do miejskiej przepompowni magistralą o długości 12,04 km, a następnie jest rozprowadzana poprzez system sieci i węzłów obsługiwanych przez PEC. Drugim, znacznie mniejszym źródłem pozostaje instalacja ECO Clean Energy.

Rola PEC nie ogranicza się do samej sprzedaży ciepła. Spółka eksploatuje miejskie sieci i węzły cieplne, prowadzi obsługę urządzeń należących do odbiorców, przygotowuje projekty sieci i węzłów oraz realizuje ich budowę i modernizację. W praktyce oznacza to również przyłączanie nowych budynków, przebudowę starszych odcinków infrastruktury, usuwanie awarii i utrzymywanie parametrów niezbędnych do ogrzewania budynków oraz przygotowania ciepłej wody użytkowej.

Znaczenie przedsiębiorstwa jest szczególnie widoczne w skali miejskiego systemu. PEC podaje, że ciepło systemowe dociera do niemal 90 procent gospodarstw domowych w Bełchatowie, a oprócz zabudowy mieszkaniowej z sieci korzystają instytucje i obiekty handlowe. Dla miasta oznacza to silne uzależnienie codziennego funkcjonowania dużej części zabudowy od ciągłości pracy sieci, przepompowni i węzłów. Spółka utrzymuje całodobowe pogotowie ciepłownicze pod numerem 993.

Przez kolejne dekady system był systematycznie modernizowany. Ważnym etapem były projekty przebudowy osiedlowych sieci ciepłowniczych realizowane między innymi w latach 2017–2021 przy wykorzystaniu środków Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Modernizacje obejmowały zastępowanie starszej infrastruktury nowymi rozwiązaniami, ograniczanie strat przesyłowych i poprawę efektywności pracy systemu.

Obecnie jednym z najważniejszych kierunków rozwoju jest cyfryzacja. W 2024 roku PEC podpisało umowy z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej dotyczące projektu „Digitalizacja Sieci Ciepłowniczej w Bełchatowie”. Program obejmuje rozwój telemetrii, zdalnego sterowania i odczytu danych, modernizację systemów informatycznych oraz instalację urządzeń pozwalających dokładniej kontrolować przepływy i parametry pracy sieci. Wartość przedsięwzięcia przekracza 5,5 mln zł.

W ramach projektu przewidziano między innymi wyposażenie 130 własnych węzłów cieplnych w rozwiązania umożliwiające zdalny nadzór, montaż regulatorów różnicy ciśnień i przepływu oraz rozwój systemu zdalnego odczytu ciepłomierzy. Kolejne etapy zaplanowano do 2029 roku. Takie rozwiązania pozwalają szybciej wykrywać nieprawidłowości, lepiej analizować pracę sieci i ograniczać straty energii, a równocześnie przygotowują miejskie ciepłownictwo do dalszych zmian technologicznych.

PEC Bełchatów pozostaje przedsiębiorstwem silnie związanym z samorządem i lokalnym kompleksem energetycznym. Większościowym udziałowcem jest Gmina Miasto Bełchatów, natomiast drugim udziałowcem jest PGE Energia Ciepła S.A. Taka struktura dobrze oddaje charakter systemu: jest to infrastruktura miejska, ale jej podstawowe źródło energii cieplnej pozostaje bezpośrednio związane z największym kompleksem energetycznym regionu.

Znaczenie PEC jest więc jednocześnie historyczne, komunalne i gospodarcze. Przedsiębiorstwo powstało wraz z dynamiczną rozbudową Bełchatowa w epoce tworzenia zagłębia węgla brunatnego, później przeszło od własnej miejskiej ciepłowni do systemu zasilanego przede wszystkim z Elektrowni Bełchatów, a dziś rozwija cyfrowe narzędzia zarządzania siecią. Historia spółki pokazuje w praktyce, jak rozwój energetyki bełchatowskiej wpłynął nie tylko na produkcję energii elektrycznej w skali kraju, ale również na codzienną infrastrukturę samego miasta.