Zielony Rynek – historyczne targowisko na placu Norberta Barlickiego w Łodzi

Od Rynku Wiązowego do Zielonego Rynku. Zielony Rynek na Starym Polesiu jest jednym z najstarszych miejsc handlowych Łodzi. Plac powstał w czasie rozbudowy miasta w drugiej połowie XIX wieku, na obszarze dawnej dzielnicy Wiązowej. Początkowo nosił nazwę Rynek Wiązowy, a w 1873 roku przemianowano go na Zielony Rynek. Nazwa ta utrwaliła się w pamięci mieszkańców, choć dzisiaj oficjalna nazwa przestrzeni to plac im. Norberta Barlickiego. Otoczenie placu tworzą pierzeje dawnych kamienic, a ważnymi punktami orientacyjnymi pozostają ulice Zielona, Żeromskiego i Mała.

Handel na otwartym placu. Zielony Rynek miał przede wszystkim zaspokajać potrzeby mieszkańców szybko rozwijającej się Łodzi przemysłowej. W początkowym okresie handel odbywał się zwłaszcza we wtorki i piątki, z czasem rozciągając się na kolejne dni tygodnia. Sprzedawano żywność przywożoną z okolicznych gospodarstw, warzywa, owoce, nabiał i wyroby rzemieślnicze. Stragany, wozy i stoiska stanowiły element codziennego krajobrazu rynku, a okoliczne domy i sklepy tworzyły jego zaplecze. Był to nie tylko punkt zakupów, lecz także miejsce spotkań łodzian i ważny węzeł ruchu w tej części miasta.

Nazwy placu i stara hala. W 1934 roku plac otrzymał imię Ignacego Boernera. Po II wojnie światowej, w 1945 roku, nazwano go placem Norberta Barlickiego, upamiętniając działacza socjalistycznego i prawnika związanego z Łodzią. W mowie potocznej nie zaniknęła jednak dawna nazwa Zielony Rynek. Jeszcze przed wojną w sąsiedztwie placu rozwinęła się zabudowa handlowa; historyczna hala po wschodniej stronie rynku była kojarzona szczególnie ze sprzedażą mięsa. Jej odrębność od późniejszych hal ma znaczenie przy odczytywaniu dziejów tego miejsca.

Zielony Rynek w czasach PRL. W latach 60., 70. i 80. XX wieku Zielony Rynek nadal funkcjonował jako rozległy, żywy plac targowy. Znaczna część sprzedaży odbywała się pod gołym niebem, na stoiskach i w prowizorycznych zadaszeniach; obecny układ hal nie był jeszcze zbudowany. Wspomnienia wielu mieszkańców wiążą to miejsce z rodzinnymi wyprawami na zakupy i kontaktem ze sprzedawcami, których poznawało się przez lata. W otoczeniu rynku działała również komunikacja miejska, a plac przez długi czas pozostawał jednym z rozpoznawalnych punktów orientacyjnych Starego Polesia. To właśnie taki otwarty rynek pamiętają osoby odwiedzające go pół wieku temu.

Od otwartego targowiska do zespołu hal. Na początku XXI wieku zmieniła się forma handlu na placu Barlickiego. W 2007 roku zamknięto główną otwartą płytę targową i rozpoczęto jej przekształcanie w zabudowaną przestrzeń handlową; powstały nowe hale, pasaże oraz uporządkowane stanowiska sprzedaży. Dzisiejszy kompleks jest więc wynikiem kolejnych etapów modernizacji, a nie jednym zachowanym w niezmienionej postaci obiektem XIX-wiecznym. Obok nowszych części funkcjonują także starsze elementy zabudowy targowej, ważne dla tożsamości Zielonego Rynku.

Zakupy na placu Barlickiego obecnie. Na Zielonym Rynku działają niezależne stoiska spożywcze, odzieżowe i usługowe. Można tu kupić między innymi warzywa, owoce, pieczywo, mięso, ryby, odzież, obuwie, tekstylia, kosmetyki i artykuły codziennego użytku. Oficjalna strona Centrum Zielony Rynek podaje godziny handlu od poniedziałku do piątku 8:00–17:00 oraz w soboty 8:00–14:00; godziny poszczególnych stoisk mogą się różnić. Targowisko nadal pełni rolę lokalnego centrum zakupów dla mieszkańców Polesia i innych części Łodzi.

Plany kolejnej przebudowy. W lipcu 2026 roku miasto przedstawiło założenia następnej modernizacji Zielonego Rynku. Plan przewiduje odnowienie zabytkowej części handlowej, szersze alejki, bardziej uporządkowane stoiska, zieleń oraz parking wielopoziomowy. Inwestycja ma być etapowana tak, aby kupcy mogli prowadzić działalność w czasie prac. Są to zapowiedziane rozwiązania projektowe, a nie opis już zakończonej przebudowy. Niezależnie od przyszłych zmian Zielony Rynek pozostaje jednym z czytelnych śladów handlowej historii Łodzi i ważnym miejscem w codziennym życiu Starego Polesia.