Muzeum Historyczne Skierniewic im. Jana Olszewskiego

Muzeum Historyczne Skierniewic im. Jana Olszewskiego jest miejską instytucją kultury zajmującą się gromadzeniem, ochroną i upowszechnianiem dziedzictwa Skierniewic oraz okolic. Główna siedziba mieści się przy ul. Stefana Batorego 64J w zrewitalizowanym zabytkowym budynku dawnego zespołu koszarowego. Muzeum prezentuje historię miasta od najdawniejszych śladów osadnictwa po czasy współczesne, organizuje wystawy czasowe, koncerty, wykłady, rekonstrukcje, warsztaty i wydarzenia patriotyczne. Ważną częścią jego działalności są także projekty cyfrowe i wydawnicze oraz dokumentowanie wspomnień, fotografii, map i pamiątek związanych z mieszkańcami miasta.

Uroczyste otwarcie Muzeum Historycznego Skierniewic nastąpiło 6 października 2018 roku. Powstanie nowej instytucji nie oznaczało jednak rozpoczęcia lokalnej działalności muzealnej od zera. Jej poprzedniczką była Izba Historii Skierniewic, otwarta 18 lutego 1987 roku z inicjatywy Towarzystwa Przyjaciół Skierniewic. Izba przez ponad trzy dekady gromadziła pamiątki związane z miastem, rozwijała ekspozycję i pełniła rolę miejsca spotkań mieszkańców zainteresowanych lokalną historią. W 2019 roku została formalnie połączona z Muzeum Historycznym Skierniewic, dzięki czemu wcześniejsze tradycje dokumentowania miasta zostały włączone do działalności nowej instytucji.

Siedziba przy Batorego sama stanowi ważny zabytek historii Skierniewic. Budynek powstał w 1890 roku według projektu Aleksandra J. Woyde i należał do kompleksu koszar armii rosyjskiej. W różnych okresach korzystały z niego wojska carskie, Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej, wojska okupacyjne podczas II wojny światowej, Ludowe Wojsko Polskie i ponownie Wojsko Polskie. Obiekt pełnił dawniej funkcję izby chorych. Po rozwiązaniu miejscowej jednostki wojskowej pod koniec lat 90. budynek mógł zostać przeznaczony do nowych celów. Rewitalizacja zachowała ceglane elementy architektury i wojskowy charakter miejsca, jednocześnie przystosowując wnętrza do funkcji wystawowych, edukacyjnych i magazynowych.

Najważniejszą ekspozycją stałą jest wystawa „Dzieje Skierniewic”, otwarta 11 września 2019 roku. Pokazuje rozwój miasta z wykorzystaniem oryginalnych zabytków, dokumentów, fotografii, materiałów ikonograficznych, multimediów i elementów interaktywnych. Opowieść obejmuje m.in. początki osadnictwa, okres arcybiskupi, uzyskanie praw miejskich, rozwój kolei, przemiany społeczne i gospodarcze, skierniewicki garnizon oraz wydarzenia XX wieku. Muzeum organizuje równocześnie wystawy czasowe dotyczące historii wojskowości, życia codziennego, sztuki, archeologii i lokalnych postaci, dzięki czemu ekspozycja historii miasta jest stale rozszerzana o kolejne tematy.

W strukturze Muzeum funkcjonuje także Dworek Konstancji Gładkowskiej przy ul. św. Floriana 4. Drewniany budynek należy do najstarszych zachowanych obiektów tego typu w Skierniewicach i jest związany z Konstancją Gładkowską, śpiewaczką znaną również jako młodzieńcza miłość Fryderyka Chopina. To właśnie w dworku przez wiele lat działała Izba Historii Skierniewic. Po generalnym remoncie oddział ponownie rozpoczął działalność w lutym 2023 roku, a w grudniu 2025 roku otwarto tam stałą wystawę poświęconą Konstancji Gładkowskiej. Dzięki temu Muzeum łączy historię miasta z ważnym wątkiem polskiej kultury muzycznej.

Istotnym kierunkiem działalności jest digitalizacja lokalnego dziedzictwa. Projekt Archiwum Cyfrowe Skierniewic służy zabezpieczaniu i udostępnianiu fotografii, dokumentów, map i innych materiałów ikonograficznych pochodzących zarówno z zasobów instytucjonalnych, jak i prywatnych kolekcji mieszkańców. Muzeum rozwija również działalność wydawniczą. Wspólnie z lokalnym środowiskiem historycznym uczestniczy w przygotowywaniu „Rocznika Skierniewickiego”, poświęconego dziejom miasta i regionu. Takie przedsięwzięcia rozszerzają rolę Muzeum poza tradycyjną ekspozycję i tworzą długoterminową bazę źródłową dla badaczy, szkół i mieszkańców.

Muzeum jest również aktywnym organizatorem życia kulturalnego. W budynku i ogrodzie odbywają się koncerty, spektakle, spotkania autorskie, projekcje filmowe, pikniki rodzinne, warsztaty i rekonstrukcje historyczne. Instytucja organizuje m.in. Festiwal Muzyki Romantycznej, Skierniewickie Spotkania z Historią oraz wydarzenia związane ze Świętem Wojska Polskiego, rocznicami miejskimi i ogólnopolskimi świętami historycznymi. W 2026 roku muzealny program obejmuje również udział w Skierniewickim Święcie Kwiatów, Owoców i Warzyw, podczas którego prezentowane są zarówno wystawy stałe, jak i czasowe w siedzibie głównej oraz Dworku.

Od 7 lutego 2022 roku Muzeum nosi imię Jana Olszewskiego. Instytucja pozostaje miejscem ochrony lokalnych zbiorów, ale jednocześnie pełni funkcję otwartego centrum spotkań i edukacji. Wstęp na stałe ekspozycje jest obecnie bezpłatny, a program skierowany jest do mieszkańców, szkół, rodzin, turystów i osób zainteresowanych historią regionu. Dzięki połączeniu zabytkowych koszar, Dworku Konstancji Gładkowskiej, wystawy „Dzieje Skierniewic”, projektów cyfrowych i bogatego programu wydarzeń Muzeum Historyczne Skierniewic stało się jednym z głównych miejsc prezentujących tożsamość i pamięć miasta.