Rezerwat przyrody Molenda – chroniony las mieszany koło Rydzynek

Rezerwat przyrody „Molenda” położony jest w lasach tuszyńskich, w sąsiedztwie miejscowości Rydzynki w gminie Tuszyn, na południe od Łodzi. To jeden z ważnych obszarów ochrony naturalnych zbiorowisk leśnych w powiecie łódzkim wschodnim. Nie jest urządzonym parkiem miejskim: zachowany las, stare drzewa, podszyt i naturalne procesy przyrodnicze są tutaj ważniejsze niż infrastruktura rekreacyjna.

Ochronę tego fragmentu dawnej Puszczy Łódzkiej ustanowiono w 1959 roku. Aktualną powierzchnię 145,38 ha określa zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Łodzi z 9 marca 2026 roku (Dziennik Urzędowy Województwa Łódzkiego, poz. 2055). Nowy akt opisuje także granice i formalny cel ochrony; nadzór nad rezerwatem sprawuje Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Łodzi. W starszych publikacjach można spotkać inne powierzchnie, dlatego przy opisywaniu granic należy posługiwać się aktualnym aktem prawnym.

Przedmiotem ochrony jest fragment pierwotnego lasu mieszanego, w którym jodła, buk i świerk występują w pobliżu granic swojego naturalnego zasięgu. Właśnie ta kompozycja gatunkowa nadaje rezerwatowi szczególną wartość naukową i dydaktyczną. Obszar został zaliczony do rezerwatów leśnych o typie fitocenotycznym, czyli chroniących przede wszystkim cenne zbiorowiska roślinne. Ochrona obejmuje nie tylko pojedyncze drzewa, ale cały układ zależności między drzewostanem, runem, glebą i innymi organizmami.

W Molendzie zachowały się okazałe, ponad 150-letnie jodły, dęby i sosny. W drzewostanie i jego niższych warstwach występują również buki, świerki oraz inne gatunki typowe dla nizinnych lasów mieszanych. Zróżnicowanie wieku drzew i obecność naturalnie obumierającego drewna mają znaczenie dla grzybów, owadów oraz innych organizmów związanych z leśnymi siedliskami. Taki las pozwala zaobserwować procesy, które w intensywnie użytkowanych kompleksach leśnych są zwykle mniej widoczne.

Molenda ma także wymiar edukacyjny. W rejonie rezerwatu wytyczono ścieżkę przyrodniczo-edukacyjną z tablicami informacyjnymi; przez okoliczne lasy prowadzą znakowane trasy piesze. Można tu poznawać gatunki drzew, strukturę starodrzewu i zasady ochrony leśnej przyrody. Wizyta powinna odbywać się po udostępnionych drogach i trasach, bez schodzenia w miejsca wrażliwe, niszczenia roślin czy płoszenia zwierząt. Nie należy traktować całego chronionego terenu jako swobodnie dostępnej przestrzeni spacerowej.

Położenie pomiędzy Tuszynem, Rzgowem i Łodzią sprawia, że rezerwat jest ważnym przyrodniczym punktem odniesienia dla mieszkańców południowej części aglomeracji łódzkiej. Jego wartość nie sprowadza się jednak do możliwości spaceru. Molenda dokumentuje, jak mogły wyglądać fragmenty dawnych lasów regionu, i pokazuje, dlaczego zachowanie dojrzałych, wielogatunkowych drzewostanów ma znaczenie również dla następnych pokoleń.

Planując odwiedziny, warto sprawdzić aktualne informacje Nadleśnictwa Kolumna, zasady poruszania się po rezerwacie oraz ewentualne okresowe ograniczenia wstępu do lasów. Nie ma tu recepcji, stałych godzin otwarcia ani usług typowych dla komercyjnej atrakcji. Celem wizyty jest spokojna obserwacja i poznawanie przyrody z poszanowaniem ochrony rezerwatowej.