Kościół Świętej Trójcy w Grębieniu – drewniana świątynia z renesansową polichromią

Drewniany kościół w Grębieniu – skarb ziemi wieluńskiej

Kościół filialny pod wezwaniem Świętej Trójcy w Grębieniu znajduje się w gminie Pątnów, w powiecie wieluńskim. Należy do najcenniejszych zachowanych przykładów drewnianego budownictwa sakralnego południowo-zachodniej części województwa łódzkiego. Skromna zewnętrzna sylwetka nie oddaje w pełni wartości wnętrza: przetrwały tutaj malowidła ścienne i stropowe z okresu przejścia od późnego gotyku do renesansu, a także dawne elementy wyposażenia.

Historia od średniowiecza

Osada Grębień została odnotowana w źródłach już w 1299 roku, a w 1470 roku wspomniano o znajdującej się tutaj kaplicy należącej do parafii w Kadłubie. Obecny kościół zbudowano prawdopodobnie w ostatnich latach XV albo na początku XVI stulecia. Historycy sztuki datują polichromię części ścian na około 1500 rok, zaś malowidła stropów nawy i prezbiterium na lata 1520–1531. W dawnych dokumentach pojawiają się zarówno wezwanie św. Jadwigi, jak i Świętej Trójcy.

Budowla ma jedną nawę, węższe prezbiterium, przylegającą od zachodu wieżę, a także niewielką zakrystię i kruchtę. Drewniana konstrukcja oraz prosta forma odwołują się do regionalnych tradycji ciesielskich. Kościół stoi w obrębie dawnego terenu przykościelnego i był wielokrotnie naprawiany. Już w XVIII wieku w dokumentach wzmiankowano potrzebę remontu dachu i ołtarzy, a także istnienie zdobień malarskich.

Polichromie i wyposażenie

Największym wyróżnikiem Grębienia są zachowane dekoracje malarskie. Na ścianach znajdują się przedstawienia ewangeliczne, sceny męki i zmartwychwstania Chrystusa oraz ornamenty roślinne. Strop nawy zdobią m.in. scena Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny, wizerunki św. Anny i św. Jadwigi, figury muzykantów oraz znaki heraldyczne. W prezbiterium uwagę zwraca przedstawienie Trójcy Świętej w ornamentalnym otoczeniu. Malowidła dokumentują wyobraźnię artystów i program ikonograficzny epoki, a nie tylko dekorację architektury.

Ołtarz główny stanowi późnogotycki tryptyk z rzeźbami Matki Bożej z Dzieciątkiem, św. Barbary i św. Mikołaja oraz malowanymi skrzydłami. Zachowały się również rzeźby i elementy wyposażenia z innych okresów, w tym barokowe ołtarze boczne. Parafia wspomina tradycję przypisującą głównemu tryptykowi związek z Janem Zamoyskim, ale należy traktować ją jako miejscowe przekazanie, nie udokumentowany fakt o pochodzeniu dzieła.

Zwiedzanie i liturgia

Świątynia pozostaje czynnym kościołem filialnym parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Dzietrznikach. Zgodnie z aktualnymi informacjami parafii niedzielna Msza Święta w Grębieniu odbywa się zwykle o godzinie 10:00, z możliwą zmianą w lipcu i sierpniu. Oglądanie wnętrza w celach turystycznych jest możliwe dla zorganizowanych grup po wcześniejszym umówieniu z proboszczem; parafia nie oferuje swobodnego zwiedzania indywidualnego. Kontakt: 43 886 56 17.

Kościół znajduje się w miejscowości Grębień pod numerem 207A, z dojazdem z rejonu drogi Wieluń–Praszka. Ze względu na wiek drewnianego obiektu i wyjątkowe malowidła należy przestrzegać zasad ochrony zabytku, unikać dotykania dekoracji i uzgodnić możliwość fotografowania wewnątrz. Wartość miejsca potwierdzają opracowania Narodowego Instytutu Dziedzictwa oraz materiały samej parafii.