Skansen „Łęczycka Zagroda Chłopska” w Kwiatkówku

Skansen „Łęczycka Zagroda Chłopska” w Kwiatkówku jest terenowym obiektem Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, poświęconym tradycyjnej kulturze wsi ziemi łęczyckiej. Został otwarty w 2013 roku i od początku pełni funkcję muzealną, edukacyjną i turystyczną. Położenie w Kwiatkówku, w pobliżu Tumu i Łęczycy, pozwala łączyć zwiedzanie skansenu z poznawaniem najstarszych zabytków i krajobrazu historycznego tej części województwa łódzkiego.

Zabudowa skansenu została zaprojektowana tak, aby odtworzyć charakterystyczny układ dawnej łęczyckiej zagrody chłopskiej. Budynki są rekonstrukcjami obiektów spotykanych w regionie od XIX do początków XX wieku. Najważniejszym elementem jest tradycyjna chałupa kryta strzechą, odtworzona na podstawie budynku ze wsi Chorki w gminie Grabów. W jej wnętrzu prezentowane są meble, sprzęty gospodarstwa domowego, tkaniny, naczynia i narzędzia pokazujące codzienne życie mieszkańców dawnej wsi.

W zagrodzie znajdują się również budynki gospodarcze, w tym stodoła i obiekt inwentarski odwołujące się do tradycyjnej architektury okolic Łęczycy. Całość uzupełniają studnia, piec chlebowy, piec garncarski i inne elementy wyposażenia potrzebne do prowadzenia gospodarstwa. Dzięki temu skansen nie jest wyłącznie zbiorem pojedynczych eksponatów, lecz przestrzenną rekonstrukcją środowiska, w którym przez pokolenia żyli i pracowali mieszkańcy regionu.

Ważną częścią ekspozycji są obiekty związane z dawnym rzemiosłem i przetwórstwem. Można zobaczyć kuźnię, olejarnię, warsztaty i urządzenia wykorzystywane przy pracy na roli oraz w gospodarstwie. Charakterystycznym punktem jest wiatrak kozłowy, który pokazuje dawne sposoby wykorzystywania energii wiatru do przemiału zboża. Zgromadzone narzędzia i maszyny pochodzą ze zbiorów etnograficznych Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi i dokumentują przemiany technologiczne zachodzące na polskiej wsi.

Skansen prezentuje także tradycyjne zajęcia domowe i rolnicze. Ekspozycja pozwala zobaczyć narzędzia związane z uprawą ziemi, hodowlą zwierząt, przygotowaniem żywności, tkactwem oraz utrzymaniem gospodarstwa. Dużą wartość ma możliwość oglądania tych przedmiotów w kontekście odtworzonej zagrody, a nie wyłącznie w gablotach muzealnych. Taki sposób prezentacji ułatwia zrozumienie zależności między architekturą, pracą, rytmem roku i życiem rodzinnym mieszkańców dawnej ziemi łęczyckiej.

Placówka prowadzi rozbudowaną działalność edukacyjną. Organizowane są lekcje muzealne, warsztaty, pokazy tradycyjnych rzemiosł oraz wydarzenia odwołujące się do kalendarza obrzędowego i historii regionu. W 2026 roku odbywały się tu m.in. wydarzenia wielkanocne i Noc Świętojańska z warsztatami plecenia wianków, pokazami kowalstwa, dawną kuchnią i muzyką na żywo. Dzięki takim inicjatywom skansen pozostaje aktywnym miejscem popularyzowania kultury, a nie wyłącznie sezonową ekspozycją.

Bezpośrednio obok skansenu znajduje się Grodzisko w Tumie, drugi terenowy obiekt Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi. Oba miejsca są udostępniane w ramach wspólnej oferty turystycznej i biletowej, ale prezentują dwa różne okresy historii. Skansen opowiada przede wszystkim o tradycyjnej wsi łęczyckiej XIX i początku XX wieku, natomiast grodzisko przybliża wczesnośredniowieczny gród związany z początkami Łęczycy. Razem tworzą rozbudowany kompleks edukacyjny łączący archeologię i etnografię.

W sezonie 2026 skansen jest otwarty od wtorku do niedzieli. Od kwietnia do września podstawowe godziny zwiedzania to 11:00–18:00, przy czym we wtorki indywidualni zwiedzający są przyjmowani od 12:00 do 17:00 i mogą skorzystać z bezpłatnego wstępu. W październiku godziny są skrócone do 10:00–17:00. Obiekt przyjmuje również grupy zorganizowane po wcześniejszym zgłoszeniu.

Znaczenie „Łęczyckiej Zagrody Chłopskiej” wykracza poza skalę niewielkiego skansenu lokalnego. Placówka dokumentuje kulturę materialną centralnej Polski, chroni wiedzę o dawnych technikach budowlanych, rzemiośle i gospodarce oraz uzupełnia najważniejsze atrakcje historyczne okolic Łęczycy i Tumu. Wraz z Grodziskiem w Tumie i Archikolegiatą tworzy jeden z najciekawszych zespołów turystyki historycznej i etnograficznej północnej części województwa łódzkiego.