Willa Leopolda Kindermanna w Łodzi – secesyjna rezydencja i Galeria Willa

Secesyjna willa przy Wólczańskiej 31

Willa Leopolda Kindermanna w Łodzi jest jednym z najbardziej charakterystycznych przykładów polskiej architektury secesyjnej. Stoi przy ul. Wólczańskiej 31, na terenie dawnej zabudowy rezydencjonalnej zamożnych rodzin fabrykanckich. Projekt wyróżnia asymetryczna bryła, różnorodność otworów okiennych oraz dekoracja z motywami roślinnymi i zwierzęcymi. Historyczny budynek można dziś oglądać także od środka, ponieważ mieści Galerię Willa – przestrzeń wystawienniczą Miejskiej Galerii Sztuki w Łodzi. Trzeba jednak rozróżnić zabytek architektury i działającą w jego wnętrzach instytucję kultury.

Leopold i Laura Kindermannowie oraz projekt z lat 1902–1903

Willa została zbudowana dla przemysłowca Leopolda Kindermanna i jego żony Laury z domu Feder. Działkę przy Wólczańskiej rodzina otrzymała w posagu Laury. Projekt przygotował Gustaw Landau-Gutenteger, jeden z architektów wprowadzających secesję do łódzkiej architektury. Budowę zrealizowano w latach 1902–1903, lecz z uwagi na wydarzenia rewolucyjne małżonkowie zamieszkali w rezydencji dopiero w 1908 roku. Po śmierci Leopolda budynek znalazł się w rękach Emila Eiserta, który poślubił owdowiałą Laurę. Stąd w opracowaniach historycznych spotyka się również określenie willa Kindermanna-Eiserta.

Fasada inspirowana światem roślin

Architekt zrezygnował z regularnej, pałacowej symetrii. Główne wejście ujęte jest portykiem, którego podpory przypominają pnie i konary jabłoni. Na elewacjach pojawiają się motywy kwiatów, liści i splątanych gałęzi, a poszczególne okna różnią się kształtem oraz oprawą. Wykusze i zaokrąglona klatka schodowa od strony ogrodu wzbogacają zarys budowli. Ten organiczny język form jest charakterystyczny dla secesji, która traktowała architekturę i dekorację jako jedną kompozycję. Willa miała być zarazem wygodnym domem i manifestacją artystycznych upodobań właścicieli.

Witraże i wnętrza: najważniejsze zachowane detale

W reprezentacyjnych pomieszczeniach zachowały się sztukaterie z motywami liści kasztanowca, róż i maków, a także charakterystyczna drewniana stolarka i dekoracyjna klatka schodowa. Szczególną uwagę zwracają witraże: przedstawienie Jutrzenki w oknie klatki schodowej oraz krajobraz z jeziorem i zamkiem w jednej z sal. Kompozycja wnętrz podkreśla, że secesja nie była tu jedynie ozdobą elewacji – obejmowała także sposób kształtowania drzwi, schodów, okien i detali użytkowych. Oglądanie zabytkowych elementów powinno odbywać się z poszanowaniem ekspozycji galerii.

Od powojennego przedszkola do galerii sztuki

Po II wojnie światowej w budynku działało przedszkole. Od 1975 roku willa jest jednym z oddziałów Miejskiej Galerii Sztuki, gdzie prezentowane są wystawy sztuki współczesnej, grafiki i inne ekspozycje czasowe. W latach 2010–2013 przeprowadzono gruntowny remont konserwatorski, przywracający rangę zabytkowym wnętrzom i elewacjom. W 2015 roku obiekt znalazł się w międzynarodowym zestawieniu Iconic Houses. Połączenie funkcji wystawienniczej z historyczną rezydencją pozwala odwiedzającym poznawać jednocześnie architekturę łódzkiej secesji i współczesne życie kulturalne miasta.

Adres, zwiedzanie i rola Galerii Willa

Willa stoi przy ul. Wólczańskiej 31, 90-607 Łódź. Działa tu Galeria Willa / Galeria Chimera Miejskiej Galerii Sztuki. Kontakt podawany przez galerię to 42 632 79 95. Zwiedzanie wnętrza zależy od kalendarza wystaw, dni otwarcia, ewentualnych prac konserwatorskich i zasad instytucji; nie należy zakładać, że wszystkie dawne pokoje mieszkalne są stale dostępne. Przed wizytą warto sprawdzić oficjalną stronę galerii. Budynek można też obejrzeć z ulicy, zwracając uwagę na asymetryczną fasadę, portyk przypominający drzewa i różnorodne obramienia okien.