Rezerwat przyrody Jeziorsko – ostoja ptaków wodno-błotnych nad Wartą

Rezerwat przyrody Jeziorsko – najcenniejsza część zbiornika

Rezerwat przyrody Jeziorsko znajduje się w południowej, płytkiej części zbiornika zaporowego na Warcie, na granicy gmin Warta i Pęczniew w województwie łódzkim. Jest to rezerwat faunistyczny o profilu ornitologicznym, powołany do ochrony miejsc lęgowych, żerowisk i odpoczynku ptaków wodnych oraz wodno-błotnych. Chroniony obszar obejmuje przede wszystkim tak zwaną cofkową część zbiornika, a nie wszystkie jego brzegi, kąpieliska i obiekty rekreacyjne.

Powstanie zbiornika i rezerwatu

Jeziorsko powstało w wyniku budowy zbiornika retencyjnego na rzece Warcie, oddanego do użytkowania w latach osiemdziesiątych XX wieku. Zmieniający się poziom spiętrzenia sprawił, że w południowej części wykształciły się okresowo zalewane płycizny, rozległe odsłonięte błotniste fragmenty dna oraz zarośla wierzbowe. Takie środowisko okazało się szczególnie ważne dla wielu gatunków ptaków. Rezerwat utworzono 23 grudnia 1998 roku, aby chronić najcenniejszy przyrodniczo fragment nowego akwenu.

Według informacji gminy Warta i dokumentacji samorządowej rezerwat obejmuje około 1968 ha, z czego większa część znajduje się w gminie Warta, a pozostała w gminie Pęczniew. W starszych opracowaniach można spotkać inną wielkość, około 2350,6 ha. Ta rozbieżność jest wynikiem odmiennych stanów dokumentacji i granic podawanych w poszczególnych publikacjach; nie należy mieszać jej z powierzchnią całego zbiornika, która dodatkowo zmienia się sezonowo wraz z poziomem wody.

Ostoja ptaków o znaczeniu ponadregionalnym

Jeziorsko jest ważnym miejscem lęgowym i przystankiem na trasach migracji ptaków. Występują tu między innymi gęgawy, różne gatunki kaczek, mewy, czaple, rybitwy i ptaki siewkowe związane z płytką wodą oraz błotnistymi odsłonięciami. W okresach przelotów na zbiorniku obserwowano duże koncentracje ptaków wodnych i wodno-błotnych, sięgające dziesiątek tysięcy osobników. Liczebność poszczególnych gatunków zmienia się w ciągu roku oraz między sezonami.

Obszar rezerwatu znajduje się w granicach specjalnego obszaru ochrony ptaków Natura 2000 „Zbiornik Jeziorsko” o kodzie PLB100002. To dwie odrębne, nakładające się formy ochrony. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Łodzi prowadziła tutaj także działania ochrony czynnej, między innymi związane z zachowaniem odpowiednich warunków siedliskowych. W lutym 2025 roku ustanowiono zadania ochronne dla rezerwatu.

Obserwacja ptaków i zasady bezpieczeństwa

Rezerwat nie jest ogólnodostępnym kąpieliskiem, portem jachtowym ani terenem swobodnego biwakowania. Obserwacje przyrody powinny odbywać się z dozwolonych miejsc na obrzeżach i z publicznie dostępnych tras, z wykorzystaniem lornetki lub lunety. Wchodzenie na płycizny, płoszenie ptaków, poruszanie się łodzią w strefach objętych zakazami oraz niszczenie roślinności mogą naruszać zasady ochrony. Poziom wody i stan gruntu silnie się zmieniają, co dodatkowo zwiększa ryzyko podczas prób przechodzenia przez odsłonięte fragmenty dna.

Przed wizytą warto sprawdzić informacje publikowane przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Łodzi oraz gminę Warta. W katalogu miejsce zostało przypisane do Warty i Pęczniewa, ponieważ obszar chroniony rozciąga się na tereny obu gmin. Pobliskie plaże, przystanie i zapora na Jeziorsku są odrębnymi obiektami i nie powinny być utożsamiane z granicami rezerwatu.